Η εταιρεία δεν απέδειξε ότι το έργο είναι ασφαλές
Αποδεικνύει κάτι για το CO₂ ότι κράτησε το πετρέλαιο;
Όχι. Η Επιστημονική μας Επιτροπή το λέει καθαρά: ο ισχυρισμός «είναι παραπλανητικός και αντιεπιστημονικός». Το CO₂ είναι «πιο ελαφρύ/κινητικό» από το πετρέλαιο και περνά «μέσα από μικρορωγμές που δεν θα επέτρεπαν εύκολα τη διέλευση πετρελαίου». Με το νερό «σχηματίζει ανθρακικό οξύ», που μπορεί να διαβρώσει τα πετρώματα και τα σφραγίσματα των παλιών γεωτρήσεων. Και «το πετρέλαιο δεν έμεινε παντού και πάντοτε “φυλακισμένο”»: η λεκάνη του Πρίνου «είναι τεκτονικά ενεργή» και η μετανάστευση των υδρογονανθράκων «συνεχίζεται μέχρι και σήμερα». Οι παλιές γεωτρήσεις που τρυπούν το κοίτασμα είναι από τους σημαντικότερους κινδύνους διαρροής, «κάτι που δεν υπήρχε όταν το πετρέλαιο παρέμενε φυσικά εγκλωβισμένο».
Πόσο σεισμογενής είναι η περιοχή;
Αρκετά ώστε να έχει δώσει σεισμούς άνω των 7 Ρίχτερ, όπως το 1829 στο Δοξάτο. Η μελέτη της εταιρείας βρίσκει πέντε ενεργά ρήγματα στη λεκάνη, και τη λέει «τεκτονικά σταθερή». Παραδέχεται ακόμη ότι η ίδια η εισπίεση μπορεί να προκαλέσει σεισμικά συμβάντα. Πώς θα αντιδράσουν τα ρήγματα όταν ανέβει η πίεση, δεν το μελέτησε.
Έχουν γίνει ατυχήματα;
Ναι, και σε αγωγούς και σε αποθήκες. Το 2020 στο Μισισιπή έσπασε αγωγός CO₂: δεκάδες άνθρωποι στο νοσοκομείο, εκκένωση της περιοχής. Στο In Salah της Αλγερίας, η εισπίεση σήκωσε το έδαφος και το έργο σταμάτησε. Και πέρα από τα ατυχήματα: από τα 13 μεγάλα έργα που εξέτασε το IEEFA, τα 10 απέτυχαν ή υπολειτουργούν. Κι εδώ, τη ρήξη του αγωγού η μελέτη της εταιρείας τη λέει «σημαντικό κίνδυνο».
Ποιος εγγυάται την ασφάλεια;
Κανείς ανεξάρτητος. Δεν υπάρχει ευρωπαϊκός ή διεθνής οργανισμός που να αναλαμβάνει την ευθύνη ή να δίνει εγγύηση ασφάλειας. Την παρακολούθηση την κάνει η ίδια η εταιρεία. Τα τελικά σχέδια κινδύνων και παρακολούθησης εγκρίνονται μετά την άδεια. Ακόμη και τους δικούς της αριθμούς για τον κίνδυνο, η μελέτη τους λέει μόνο ενδεικτικούς. Και μετά το κλείσιμο της αποθήκης, την ευθύνη την αναλαμβάνει το Δημόσιο, χωρίς χρονικό όριο. Δηλαδή εμείς.
Τα κέρδη για τους λίγους, το κόστος για τους πολλούς
Βοηθά το κλίμα η αποθήκευση;
Όχι, γιατί δεν μειώνει ούτε έναν τόνο CO₂ στην πηγή. Δημιουργεί άλλοθι για τις ρυπογόνες βιομηχανίες να συνεχίσουν να ρυπαίνουν, επιδοτούμενες από ευρωπαϊκά και κρατικά χρήματα. Αυτό που λένε «πράσινη επένδυση» είναι πράσινο ξέπλυμα. Και η ίδια η αποθήκη βγάζει CO₂: περίπου 13 τόνους για κάθε 100 που θάβει, κατά τη μελέτη της εταιρείας. Η Ελλάδα, από το 2007, μείωσε στο μισό τις εκπομπές της χωρίς καμία αποθήκη.
Θα φέρει δουλειές στον τόπο;
Ελάχιστες: η ίδια η εταιρεία, στη μελέτη της, υπόσχεται πάνω από 45 μόνιμες θέσεις. Το «φέρνει δουλειές» κρύβει ότι οι μεγάλοι αριθμοί της εταιρείας αφορούν όλη την αλυσίδα, κυρίως προσωρινές θέσεις. Ο Πρίνος το έχει ξαναζήσει: από τον Δεκέμβριο του 2021 ως τον Φεβρουάριο του 2022, η ίδια η Energean έκανε 128 απολύσεις. Και για αυτές τις λίγες θέσεις διακινδυνεύεται ένας τόπος που ζει από την αλιεία και τον τουρισμό.
Ποιες οι επιπτώσεις στον τουρισμό;
Ο τουρισμός κινδυνεύει να πληρώσει πρώτος. Ρύπανση, θόρυβος, βαριά κίνηση πλοίων και έργα υποδομής υποβαθμίζουν την ελκυστικότητα της περιοχής. Στη δεύτερη φάση, το CO₂ θα έρχεται και με πλοία. Ο φόβος μιας αστοχίας θα λειτουργεί μόνιμα αρνητικά στον τουρισμό και στην τοπική οικονομία. Ποιος επισκέπτης θα διαλέξει παραλία δίπλα σε χωματερή ρύπων; Κι αν γίνει ατύχημα τον Αύγουστο, σχέδιο εκκένωσης για τις παραλίες μας δεν έχει δημοσιοποιηθεί.
Τι γίνεται με τα αντισταθμιστικά;
Είναι παραδοχή ότι θα υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις. Αν τα οφέλη είναι τόσο σπουδαία, προς τι η αναζήτηση αντισταθμιστικών; Τον Σεπτέμβριο του 2026 η EnEarth ανακοίνωσε πληρωμές προς τις τοπικές κοινότητες. Ποια οφέλη όμως έχει η τοπική κοινωνία από τη ρύπανση και την απειλή ατυχημάτων; Τα κέρδη μένουν στους ρυπαντές και στον όμιλο. Σε εμάς μένει το ρίσκο. Κανένα ποσό δεν αγοράζει ένα ρίσκο που μένει για πάντα.
Τίποτα δεν τελείωσε
Το ενέκρινε η Ευρώπη;
«Τα έργα αυτά δεν είναι ελληνικά – είναι ευρωπαϊκά.» Το γράψαμε από το κείμενο θέσεών μας του Ιουνίου 2025: το έργο θα εξυπηρετήσει «σχεδόν αποκλειστικά μεγάλα ευρωπαϊκά οικονομικά συμφέροντα», δεν αποτελεί «έργο μεγάλης εθνικής σημασίας», αλλά «επιβάλλεται από την Κομισιόν», και γίνεται «με χρηματοδοτήσεις από ευρωπαϊκά ταμεία, δηλαδή με χρήματα των φορολογούμενων». Τις άδειες τις έδωσαν οι ελληνικές αρχές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε μια γνώμη που δεν δεσμεύει, και η εταιρεία την ανακοίνωσε ως «θετική». Η γνώμη όμως βρίσκει παλιές γεωτρήσεις υψηλού κινδύνου, ελλιπώς σφραγισμένες. Και γράφει ότι το σχέδιο της άδειας δεν υποχρεώνει την εταιρεία να επισκευάσει καμία πριν από την εισπίεση.
Αφού βγήκαν οι άδειες, τελείωσε;
Όχι, οι άδειες καλύπτουν μόνο την πρώτη φάση. CO₂ δεν έχει μπει, και τελική επενδυτική απόφαση δεν υπάρχει. Η εταιρεία βιάζεται: ανακοινώνει πρώτη γεώτρηση στις αρχές του 2027. Στις 3 Φεβρουαρίου 2027 όμως το Συμβούλιο της Επικρατείας συζητά τις αιτήσεις ακύρωσης, σε επταμελή σύνθεση. Και τέτοια έργα δεν ακυρώνονται εύκολα με νομικές ενέργειες. Ακυρώνονται κυρίως με τις μαζικές αντιδράσεις. Ο τόπος δεν έχει πει την τελευταία του λέξη.
Τι μπορώ να κάνω εγώ;
Να ενημερωθείς, να οργανωθείς και να δράσεις, μαζί μας. Μοίρασε το φυλλάδιο με τους 8 λόγους στη γειτονιά και στη δουλειά σου. Έλα στη συνάντηση της Πρωτοβουλίας. Φέρε το θέμα στον σύλλογο, στο σωματείο, στο δημοτικό συμβούλιο. Στήστε τοπική επιτροπή, όπως η Επιτροπή Νέστου. Υπόγραψε την έκκληση και γράψου στη λίστα, για να μαθαίνεις κάθε κάλεσμα. Και στην επόμενη συγκέντρωση, φέρε και τους δικούς σου.
Όποια «κόλπα» κι αν μεταχειριστούν, δεν μπορούν να κρύψουν την πραγματικότητα από την κοινωνία της περιοχής.
Θέλουμε πραγματικά να γίνουμε πειραματόζωα σε ένα επικίνδυνο πείραμα μιας αβέβαιης τεχνολογίας;